građevinska armatura

Uloga armature u građevinarstvu

Građevinska armatura predstavlja ključni segment u evoluciji građevinarstva, omogućavajući konstrukcijama da izdrže opterećenja i očuvaju svoj strukturalni integritet. Armatura je vitalni deo betonskih konstrukcija, jer beton sam po sebi nije dovoljno jak da izdrži sve sile koje se na njega mogu primeniti. Stoga se armatura koristi kao pojačanje betona, obezbeđujući mu veću čvrstoću i otpornost na naprezanja.
Primenjena u različitim građevinskim konstrukcijama, kao što su stubovi, grede, ploče temelji…itd, armatura je najčešće izrađena od čelika, a u novije vreme čak i od staklenih vlakana ili drugih materijala sa visokom čvrstoćom. Razvoj tehnologije doveo je do široke upotrebe čelične armature, koja je zbog svoje izdržljivosti, fleksibilnosti i relativno niske cene dominantna u građevinarstvu.
Vrste armature variraju u obliku, veličini i materijalu, u zavisnosti od specifičnih zahteva konstrukcije. Najčešće vrste uključuju glatku i rebrastu armaturu. Glatka armatura se koristi u manje opterećenim konstrukcijama, dok se rebrasta armatura koristi u konstrukcijama koje zahtevaju veću čvrstoću i otpornost na naprezanja.
Važnost armature za statički aspekt konstrukcije ne može se dovoljno naglasiti. Ona pruža konstrukciji potrebnu čvrstoću da izdrži opterećenja, obezbeđuje ravnomernu raspodelu sila unutar betona, smanjuje mogućnost pucanja i oštećenja konstrukcije, te produžava njenu trajnost i stabilnost. Bez odgovarajuće armature, betonske konstrukcije bi bile znatno slabije i manje otporne na spoljne uticaje.

Građevinska armatura - podela i vrste

Glatka armatura

(GA) se koristi u građevinarstvu kao osnovno armaturno gvožđe za armiranje betonskih konstrukcija. Ovaj tip armature je karakterističan po svojoj glatkoj površini i jednoličnom prečniku duž celokupne dužine.

• Zbog glatke površine, kontakt sa betonom ostvaruje se njenim savijanjem na krajevima, kako bi se armatura ankerisala za očvrsli beton i na taj način izbeglo povlačenje armature nakon opterećenja konstrukcije.
Oznake za glatku armaturu obično sadrže informacije o proizvođaču, tipu armature, kvalitetu materijala i ostale tehničke detalje. Evo primera kako bi oznake za glatku armaturu mogle izgledati:

• Proizvođač: XYZ
• Tip armature: Glatka armatura
• Kvalitet materijala: B500B
• Standard: SRPS EN 10080
• Serija proizvodnje: 2024-001

U tabeli ispod možete videti primer tabele sa prečnicima glatke armature i njihovim odgovarajućim težinama u kilogramima po metru dužine:

tabela: težina glatke armature GA 240/360-proračun utroška

Pogledajte detaljniju tabelu

Ove vrednosti su primeri i mogu se razlikovati u zavisnosti od specifičnih proizvoda i standarda koji se primenjuju.

Rebrasta armatura

je vrsta čelične armature koja se koristi za armiranje betonskih konstrukcija. Ova vrsta armature ima uzdužna rebra koja joj daju veću adheziju za beton i poboljšavaju njenu mehaničku vezu sa betonom. Evo nekoliko osnovnih karakteristika rebraste armature:

• Povećana adhezija za beton: Zahvaljujući uzdužnim rebrima, rebrasta armatura ima veću površinu koja dolazi u kontakt sa betonom, što poboljšava mehaničku vezu između armature i betona.
• Poboljšana otpornost na naprezanja: Rebrasta armatura ima veću otpornost na naprezanja i opterećenja u odnosu na glatku armaturu, što je čini pogodnom za konstrukcije koje zahtevaju veću čvrstoću.

Oznake za rebrastu armaturu obično uključuju informacije o proizvođaču, tipu armature, kvalitetu materijala i druge tehničke detalje. 

tabela: težina rebraste armature RA 400/500-proračun utroška

Pogledajte detaljniju tabelu

Ove vrednosti su samo ilustrativne i mogu varirati u zavisnosti od proizvođača i specifičnih karakteristika rebraste armature.

Težina armature se obično izražava u kilogramima po metru dužnom.

Armaturni koš

je konstrukcija od čeličnih šipki koje se koriste za armiranje stubova, greda i drugih betonskih elemenata. Izrađuje se prema projektu konstrukcije i u skladu sa specifičnim zahtevima konstrukcije. Armaturni koš ima za cilj da pruži dodatnu čvrstoću i stabilnost betonskom elementu, čime se poboljšava njegova sposobnost da izdrži opterećenja i naprezanja.

Uzengije

su važan deo armaturnog koša, a njihova uloga je da dodatno ojačaju stubove, grede ili druge betonske elemente. Uzengije se postavljaju kako bi se poboljšala otpornost na savijanje i povećala čvrstoća konstrukcije. Uzengije se obično postavljaju u određenim intervalima duž dužine stuba ili grede, u zavisnosti od specifičnih zahteva konstrukcije i opterećenja kojima će biti izložene.

Prilikom izrade armaturnog koša za stubove i grede, važno je voditi računa o pravilnom postavljanju uzengija kako bi se osigurala optimalna raspodela naprezanja u betonu i čeličnoj armaturi. Ovo je ključno za postizanje željenih mehaničkih karakteristika konstrukcije i osiguranje njene dugotrajnosti i sigurnosti.

Armaturna mreža

je konstrukcijski element koji se sastoji od čeličnih šipki ili žica povezanih u mrežu. Ova mreža se koristi kao armatura za betonske konstrukcije radi poboljšanja čvrstoće i otpornosti na naprezanja. Armaturne mreže se koriste u različitim građevinskim aplikacijama, uključujući:

Ploče i temelji: Armaturne mreže se koriste za armiranje betonskih ploča i temelja kako bi se povećala njihova čvrstoća i otpornost na naprezanja.

Zidovi: U zidanim konstrukcijama, armaturne mreže se koriste za pojačanje betona i sprečavanje pucanja ili deformacija.

Ostale horizontalne konstrukcije, poput pešačkih staza, saobraćajnica i sl.

Armaturna mreža je konstrukcija od čeličnih šipki ili žica koje su povezane u mrežu i koriste se kao armatura za betonske konstrukcije. Glavni razlog zašto se armaturne mreže koriste umesto pravljenja iste konstrukcije na licu mesta su efikasnost, brzina i preciznost. 

Efikasnost: Armaturne mreže se proizvode u pogonima gde se mogu praviti u velikim količinama uz standardizovan proces proizvodnje. 

Brzina: Korišćenje armaturnih mreža omogućava bržu izgradnju betonskih konstrukcija 

Preciznost: Armaturne mreže se proizvode u kontrolisanim uslovima fabrike gde se može postići veća preciznost u dimenzijama i geometriji.  

Fleksibilnost: Armaturne mreže se proizvode u različitim dimenzijama i oblicima, što omogućava veću fleksibilnost u dizajnu betonskih konstrukcija

Oznake i numeracija

je konstrukcija od čeličnih šipki ili žica koje su povezane u mrežu i koriste se kao armatura za betonske konstrukcije. Glavni razlog zašto se armaturne mreže koriste umesto pravljenja iste konstrukcije na licu mesta su efikasnost, brzina i preciznost. Evo nekoliko razloga zašto se koriste armaturne mreže:

  1. Efikasnost: Armaturne mreže se proizvode u fabrikama gde se mogu praviti u velikim količinama i standardizovati proces proizvodnje. Ovo omogućava efikasniju proizvodnju i smanjuje troškove u poređenju sa ručnim pravljenjem iste konstrukcije na licu mesta.
  2. Brzina: Korišćenje armaturnih mreža omogućava bržu izgradnju betonskih konstrukcija jer se mreže jednostavno postavljaju na odgovarajuće mesto u konstrukciji, čime se štedi vreme u odnosu na ručno postavljanje pojedinačnih čeličnih šipki.
  3. Preciznost: Armaturne mreže se proizvode u kontrolisanim uslovima fabrike gde se može postići veća preciznost u dimenzijama i geometriji u poređenju sa ručno izrađenim armaturnim konstrukcijama.
  4. Kvalitet: Proizvodnja armaturnih mreža u fabričkim uslovima omogućava bolju kontrolu kvaliteta materijala i procesa proizvodnje, što može rezultirati u boljem kvalitetu armature i samih betonskih konstrukcija.
  5. Fleksibilnost: Armaturne mreže se proizvode u različitim dimenzijama i oblicima, što omogućava veću fleksibilnost u dizajnu betonskih konstrukcija i prilagođavanje specifičnim zahtevima projekta.

Sve ove prednosti čine armaturne mreže popularnim izborom za armiranje betonskih konstrukcija u građevinarstvu.

Oznake koje se koriste za armaturne mreže obično sadrže informacije o njihovim karakteristikama, kao što su dimenzije, oblik, debljina armature, vrsta materijala i druge relevantne specifikacije. Evo nekoliko uobičajenih oznaka koje se mogu koristiti za armaturne mreže:

  1. Tip mreže: Oznaka koja ukazuje na tip i geometriju mreže. Osnovni tipovi su Q mreža (sa kvadratnim rasporedom otvora, iste debljine uzdužnih i poprečnih šipki), R mreža (sa pravougaonim rasporedom otvora i istim debljinama poprečnih i uzdužnih šipki), T mreže (različita debljina poprečnih I uzdužnih šipki) i varijacije RX (kao tip R sa dužim prepustima krajnjih prepusta) i QX.
  2. Dimenzije: Oznaka koja ukazuje na dimenzije mreže, obično uključujući dužinu, širinu i debljinu čeličnih šipki ili žica.
  3. Oblik otvora: Ako armaturna mreža ima određeni oblik otvora (npr. kvadratni, pravougaoni), ovo se može naznačiti odgovarajućom oznakom.
  4. Vrsta materijala: Oznaka koja ukazuje na vrstu čelika od kojeg je armaturna mreža napravljena, kao što su “B500B” za visokokvalitetni čelik.
  5. Standardi: Oznaka standarda ili tehničkog propisa koji se primenjuje za proizvodnju armaturne mreže, kao što su evropski standardi (EN) ili nacionalni standardi.

Mrežasta armatura međusobno zavarene šipke glatkog i rebrastog čelika MAG 500/560;MAR 500/600 

“R“ mreže – nosiva armatura u podužnom smeru 

“Q“ mreže – isti prečnik profila u oba smera

 

Primer oznake za armaturnu mrežu može izgledati ovako:

“RM 200/200-B500B-EN 10080”.

U ovoj oznaci “RM” označava rebrastu mrežu, “200/200” označava dimenzije otvora (u ovom slučaju 200 mm širine i 200 mm visine), “B500B” označava kvalitet materijala, a “EN 10080” označava primenjeni standard.

Oznaka B500B se odnosi na kvalitet čelika koji se koristi za armaturne mreže. Ova oznaka se sastoji od slova “B” i brojeva “500”, gde svaki deo ima svoje značenje:

  • B: Ovo slovo označava tip čelika, u ovom slučaju “B” se odnosi na čelik za armiranje betona.
  • 500: Ovaj broj označava karakterističnu čvrstoću čelika izraženu u megapaskalima (MPa). U ovom slučaju, “500” označava da je karakteristična čvrstoća čelika 500 MPa.

Ovo znači da oznaka B500B označava čelik visoke čvrstoće koji se koristi za armiranje betonskih konstrukcija.

Evo tabele sa nekim uobičajenim oznakama za armaturne mreže:

Ove oznake se mogu kombinovati kako bi se jasno identifikovala specifična armaturna mreža i njeni karakteristike.

Građevinska armatura – Regulativa i Praksa

Statički proračun je ključan deo procesa projektovanja betonskih konstrukcija jer omogućava inženjerima da odrede optimalne dimenzije i raspored armature i betona kako bi se osigurala sigurnost, stabilnost i dugotrajnost konstrukcije. Evo nekoliko ključnih razloga zašto je važno primeniti statički proračun umesto samostalnog određivanja debljine armature, njenog položaja i slično:

  1. Sigurnost konstrukcije: Statički proračun omogućava inženjerima da procene kako će se konstrukcija ponašati pod opterećenjem, što je ključno za osiguranje da konstrukcija može izdržati očekivana opterećenja bez deformacija ili oštećenja.

  2. Optimizacija materijala: Korišćenjem statičkog proračuna, inženjeri mogu odrediti tačne dimenzije i raspored armature i betona kako bi se minimizirala količina materijala potrebna za konstrukciju, što može rezultirati uštedom materijala i smanjenjem troškova.

  3. Preciznost i pouzdanost: Statički proračun pruža preciznije i pouzdanije rezultate od samostalnog određivanja dimenzija i rasporeda armature i betona jer uzima u obzir kompleksne interakcije između materijala i opterećenja.

  4. Prilagođavanje specifičnim zahtevima: Statički proračun omogućava inženjerima da prilagode dimenzije i raspored armature i betona specifičnim zahtevima konstrukcije, kao što su oblik, veličina, opterećenje, ali i ekonomske i estetske preferencije.

  5. Pravni i regulativni zahtevi: U mnogim slučajevima, pravni i regulativni propisi zahtevaju primenu statičkog proračuna kako bi se osiguralo da konstrukcija zadovoljava određene standarde i propise vezane za sigurnost i performanse.

Korišćenje statičkog proračuna za dimenzionisanje armature i betona je ključno za projektovanje sigurnih, stabilnih i funkcionalnih betonskih konstrukcija. Ovaj pristup omogućava inženjerima da donesu informisane odluke koje će rezultirati optimalnom konstrukcijom koja ispunjava sve zahteve i standarde.

Zone armiranja su važne jer omogućavaju optimalno raspoređivanje armature u konstrukciji, što rezultira poboljšanom čvrstoćom, stabilnošću i sigurnošću konstrukcije. Osim toga, pravilno postavljena armatura u ovim zonama omogućava konstrukciji da efikasno prenosi opterećenja i minimizira rizik od oštećenja ili deformacija.

Gornja i donja zona armiranja kod grede u statičkom smislu odnose se na delove grede gde se postavljaju armaturne šipke radi pojačanja i otpornosti na naprezanja. Ove zone su važne za osiguravanje da greda može efikasno prenositi opterećenja i da se minimizira rizik od pucanja ili deformacije. Evo kako se ove zone obično definišu:

  1. Gornja zona armiranja: Ovo je gornji deo grede gde se postavljaju armaturne šipke kako bi se povećala otpornost grede na naprezanja usled savijanja. Armatura u gornjoj zoni pomaže da se nosi sa kompresivnim silama koje se javljaju na tom delu grede, čime se sprečava pucanje betona. U gornjoj zoni, armatura je obično postavljena duž celog preseka grede.

  2. Donja zona armiranja: Ovo je donji deo grede gde se takođe postavljaju armaturne šipke, ali je njihova uloga da pomognu u prenošenju napona koje se javljaju na donjoj strani grede usled savijanja. Armatura u donjoj zoni pomaže da se nosi sa trakcijom koja se javlja na tom delu grede, čime se takođe sprečava pucanje betona. U donjoj zoni, armatura može biti postavljena na manjem delu preseka nego u gornjoj zoni, jer su naprezanja obično manja.

predložite temu

Ako postoji neka tema o kojoj bi voleli da saznate nešto više, predložite nam. Voleli bi da čujemo Vaša pitanja, dileme prilikom izbora materijala i nedoumice u vezi izvođenja.

Pokušaćemo da odgovorimo na pitanja i omogućimo kvalitetne i aktuelne informacije

Scroll to Top