Cigla i glineni blokovi
Cigla i glineni blokovi spadaju u jedan od najstarijih građevinskih materijala koji se koristi širom sveta. Njena istorija seže hiljadama godina unazad, a razvoj tehnologije i materijala doveo je do modernih oblika cigle koji se koriste danas.
Istorija i razvoj:
Prve poznate cigle napravljene su od gline i pečene na suncu ili u vatri. Ovaj postupak se praktikovao još u drevnom Egiptu, Mesopotamiji i Indiji. U antičkoj Grčkoj i Rimu, cigla je postala popularan građevinski materijal. Rimljani su poboljšali tehnike pravljenja cigli, uključujući pečenje u pećima, što je rezultiralo izdržljivijim proizvodima.
Moderna cigla i način proizvodnje:
Cigla je jedan od najstarijih građevinskih materijala na svetu, a njena upotreba seže još u vreme Mesopotamije i starog Egipta. Ipak, današnja moderna cigla značajno se razlikuje od svojih prethodnica – zahvaljujući savremenim tehnologijama, unapređenim procesima proizvodnje i sve većim zahtevima za energetskom efikasnošću i održivošću.
Vrste moderne cigle
Danas se na tržištu može pronaći širok spektar cigli, a izbor zavisi od namene objekta, nosivosti konstrukcije, estetskih zahteva i termotehničkih performansi. Najčešće vrste su:
1. Klasična puna opeka
Tradicionalna, kompaktna opeka koja se i dalje koristi za nosive zidove, stubove i temelje. Odlikuje se visokom čvrstoćom i otpornosti na pritisak, ali ima slabija termoizolaciona svojstva u poređenju sa savremenim šupljikavim opekama.
2. Šuplja opeka (termo blokovi)
Najzastupljenija vrsta u modernoj gradnji. Zahvaljujući šupljinama, ove cigle imaju znatno bolja termoizolaciona i zvučna svojstva, a istovremeno su i lakše, što smanjuje opterećenje konstrukcije. Dostupne su u različitim formatima i klasama nosivosti.
3. Fasadna (ukrasna) opeka
Koristi se za završne slojeve zidova, gde pored čvrstoće igra ključnu ulogu i estetika. Proizvodi se u raznim bojama, teksturama i dimenzijama, pa omogućava arhitektama široke dizajnerske mogućnosti.
4. Vatrootporna i specijalna opeka
Refraktorne opeke namenjene su izradi dimnjaka, ložišta, industrijskih peći i drugih konstrukcija izloženih ekstremnim temperaturama. Postoje i specijalne varijante za hemijski otporne zidove i podne obloge.
5. Silikatna cigla
Proizvodi se od peska i kreča, bez pečenja, autoklaviranjem. Odlikuje je visoka čvrstoća i dobra zvučna izolacija, ali slabija otpornost na vlagu, pa se ne preporučuje za temelje i podrumsku gradnju.
Prednosti zidanja ciglom:
Opeka spada u konstruktivno čvrste materijale. Zahvalna je za konstrukciju svih vrsta objekata, od porodičnih kuća do više-stambenih objekata. Svojim prirodnim sirovinskim sastavom i prepoznatljivim izgledom, asocira na dom i sigurnost. Pruža prijatan ambijentalni osećaj i relativno dobre tehničke parametre. Široko je dostupna na domaćem tržištu.
Nedostaci zidanja ciglom:
S obzirom, da je uglavnom malog formata, zidanje ciglom iziskuje produženo vreme zidanja. Kvalitetno zidanje, pravilnim zidarskim vezom, zahteva donekle viši nivo veštine i vremena. Takođe, cigla nema tako visoke termičke karakteristike kakvi se danas traže a samim tim konstrukcija zahteva deblje slojeve termoizolacije. Možda najveći nedostatak cigle, predstavlja njena težina (oko 1.100 kg/m3), što predstavlja značajno opterećenje u statičkom smislu. Zbog velike težine, spoljni zidovi od cigle na višespratnim obektima su danas veoma retka pojava.
Format cigle i potrošnja:
Proizvodnja se vrši u NF formatu:
Dužina (D) 25,0 cm
Širina (Š) 12,0 cm
Visina (V) 6,5 cm
Veoma su retke varijacije, s obzirom da je navedeni format usvojen kao nacionalni standard.
Matematički, potrošnja cigle prilikom zidanja je:
Za 1 m2 zida debljine 12cm = 55 kom
Za 1 m2 zida debljine 25 cm = 110 kom
Za 1 m2 zida debljine 6,5 cm = 33 kom
Za 1 m3 zida = 512 kom
U praksi, potrebne količine su nešto manje zbog prostora za malter.
Glineni blokovi
Usled povećanja obima gradnje, spratnosti objekata i potrebe za većom brzinom izvođenja radova, došlo je potrebe za lakšim materijalima i blokovima većih formata. Odgovor ciglarske industrije je bio glineni blok sa šupljinama koji je mogao da odgovori na tražene zahteve.
Šupljine u bloku su, sa jedne strane značajno smanjile zapreminsku težinu materijala a sa druge, poboljšale termičke karakteristike blokova. Načelno, glinene šuplje blokove možemo podeliti u dve osnovne grupe:
Standardni blokovi sa šupljinama
Ova vrsta blokova je relativno dugo prisutna na tržištu i proizvodi sa nizom varijacija (u zavisnosti od proizvođača). Razlikuju se dva osnovna tipa: Blokovi sa vertikalnim i Blokovi sa horizontalnim šupljinama. U proizvodnji definitivno dominira blok sa vertikalnimšupljinama, jer takav raspored šupljina pruža veću nosivost s obzirom na pravac prostiranja sile pritiska.
Raspored i oblik šupljina su raznoliki i imaju uticaj, kako na nosivost bloka, tako i na njegove performanse, u smislu termičkih karakteristika. Ipak, izdvojilo se nekoliko standardnih šema rasporeda šupljina (ili komora) koje su danas najviše u upotrebi.
Giter blok.
To je blok čije su dimenzije D/Š/V 25/19/19 cm i predstavlja određenu vrstu standarda u našoj zemlji a sam naziv Giter je postao sinonim za šuplji blok svih dimenzija.
Karakteristike bloka
Raspored šupljina može blago varirati ali je karakteristično da procenat šupljina prelazi 50% zapremine bloka. Postoje i varijacije sa debljinom zidova šupljina kao i dimenzijama blokova, ali većina proizvoda podleže istim standardima. Takođe, prisutna je široka lepeza naziva zbog potrebe proizvođača da svojim proizvodima dodele jedinstvene nazive.
Napomena: Potrošnja prilikom zidanja se umanjuje za približno 10% u odnosu na matematički proračun, zbog prostora koje zauzima malter
*odnosi se na potrošnju prilikom zidanja na d=25 ili d=19 cm
Proizvođači nude niz dodatnih dimenzija: 29/19/19; 25/30/23,8; 25/9/25 …itd a izbor se obavlja shodno potrebama. Bez obzira na varijacije, karakteristike standardnih šupljih blokova su uglavnom iste.
Važna karakteristika ovih blokova je njihova pritsna čvrstoća, koja bi po važećim domaćim standardima, trebalo da iznosi 10 MPa.
Blokovi sa šupljinama velikog formata
Kao što je tržište u prošlosti nametnulo nove zahteve i podstaklo ciglarsku industriju da lansira blokove sa šupljinama, tako su moderni standardi u pogledu Energetske efikasnosti inspirisali proizvoađače da što adekvatnije odgovore novim izazovima.
Rezultat su, znatno poboljšani proizvodi, koji pored povećanih gabarita predstavljaju nova tehnološka dostignuća u pogledu konstrukcije bloka, rasporeda šupljina, tretiranja sirovina i samog tehnološkog procesa proizvodnje.
Glavni izazov pred konstruktorima nove generacije blokova je bio: kako smanjiti potrebnu količinu dodatne termo-izolacije na minimum i samim tim, postati konkurentniji na tržištu a istovremeno ispuniti stroge postavljene standarde.
Otuda i varijacije u nazivima samih proizvoda, pa srećemo termine vezane za temu energetske efikasnosti: Termo blok, Klima blok, Energetski blok, Porotherm blok…itd.
Ova vrsta blokova sve više zauzima primat na domaćim gradilištima. Kao i u zemljama EU, pojačani standardi termičkih propisa u zgradarstvu otvorili su put novim tehnologijama.
Glineni blokovi – osnovne karakteristike
Većina domaćih proizvođača, uspela je (sa većim ili manjim uspehom) u nameri da isprati nove trendove. Ipak, kod ove vrste blokova (s obzirom na značajno višu cenu u odnosu na standardne) posebno treba obratiti pažnju na performanse.
Dve osnovne karakteristike ovih blokova su povećane dimenzije i vrednost koeficijenta toplotne provodljivosti (λ – lambda – pročitaj više).
Termička provodljivost zida
U kombinaciji debljine zida i koeficijenta toplotne provodljivost, traži se što efikasnija kombinacija i balans između performansi i cene.
Usled navedenih parametara, došlo se do maksimalne dimenzije širine bloka od 38 cm. Neki proizvođači tvrde da na blok te dimenzije nije potrebno postavljati dodatnu termo-izolaciju i da će zid ispuniti tražene zahteve od U=0,3 W/(m²K).
Dodatne dimenzije se spuštaju na standardnijih 30-25 cm. Ipak, takvi zidovi zahtevaju i veći sloj termoizolacije ali ipak, manje u odnosu na zidove od standardnih blokova.
