c r e p

CREP i Uloga Crepa u Građevinarstvu: Od Tradicije do Savremenosti

Crep, kao jedan od najstarijih materijala korišćenih u građevinarstvu, igra ključnu ulogu u zaštiti i estetici građevinskih objekata. Njegova istorija seže unazad hiljadama godina, gde je prvi put korišćen kao pokrivač krovova. Danas, crep je nezamenjiv deo svake građevinske strukture, pružajući izuzetnu otpornost na vremenske uslove, estetsku privlačnost i ekonomičnost u održavanju. Sa širokim spektrom dostupnih materijala i stilova, crep se prilagođava različitim arhitektonskim zahtevima, čineći ga esencijalnim elementom modernog građevinarstva. Ova stranica će istražiti sve aspekte korišćenja crepa u građevinarstvu, od tradicionalnih primena do savremenih trendova i inovacija.

Osnovna podela i vrste crepa

Crep, kao jedan od najvažnijih materijala u građevinarstvu, dolazi u nekoliko osnovnih vrsta, od kojih su najčešće glineni i betonski crepovi.

  1. Glineni crep: Glineni crepovi su tradicionalni materijal koji se pravi od gline procesom pečenja. Oni su poznati po svojoj trajnosti, otpornosti na vremenske uslove i estetskoj privlačnosti. Glineni crepovi sudostupni su u različitim oblicima, bojama i teksturama.

  2. Betonski crep: Betonski crepovi su modernija alternativa glinenim crepovima. Oni se prave od cementa, peska i vode, što ih čini ekonomičnijim od glinenih crepova. Betonski crepovi su takođe izuzetno otporni na vremenske uslove i dostupni su u širokom spektru boja i tekstura.

  3. Alternativni materijali: Pored glinenih i betonskih crepova, postoje i drugi materijali koji se koriste za pokrivanje krovova a koji po obliku i dimenzijama imitiraju tradicionalni crep. 

Ove osnovne vrste crepova nude građevinarima širok spektar opcija za pokrivanje krovova, pružajući kombinaciju estetike, trajnosti i ekonomičnosti u zavisnosti od potreba i zahteva projekta.

Glineni crep - tradicija kroz inovacije

Proizvodnja glinenog crepa ima dugu i bogatu istoriju koja se proteže hiljadama godina unazad. Glineni crep se prvi put počeo koristiti u drevnom Egiptu i Mesopotamiji, gde su ga koristili za pokrivanje krovova građevina. Ovaj oblik crepa bio je primitivan i ručno oblikovan, ali je već tada pokazivao svoju izdržljivost i otpornost na vremenske uslove.

U antičkoj Grčkoj i Rimu, proizvodnja glinenog crepa postala je sofisticiranija, sa korišćenjem kalupa za oblikovanje crepa i pečenjem u specijalnim pećima. Glineni crep postao je popularan materijal za pokrivanje krovova u Rimskom carstvu, gde je bio korišćen u mnogim građevinama, uključujući i vile, hramove i javne zgrade.

Tokom srednjeg veka, proizvodnja glinenog crepa postala je zanat koji su usavršili majstori keramičari širom Evrope. Crepovi su ručno oblikovani i pečeni u tradicionalnim pećima, a korišćeni su za pokrivanje krovova u mnogim srednjovekovnim gradovima i selima.

 

Savremeni crep

U moderno doba, proizvodnja glinenog crepa postala je industrijska operacija, sa korišćenjem mašina za oblikovanje crepa i pećima visokih temperatura. Danas, glineni crep je još uvek popularan materijal za pokrivanje krovova širom sveta, zahvaljujući svojoj trajnosti, otpornosti na vremenske uslove i estetskoj privlačnosti.

Crep je kroz istoriju preživeo mnoge modifikacije a podneblje i klimatski uslovi su diktirali njegove funkcionalnosti. Danas, u mnoštvu varijacija, možemo izdvojiti nekoliko tipova glinenog crepa ali svaki mora zadovoljavati određene funkcionalne uslove:

  1. Oblik: Glineni crepovi mogu biti različitih oblika, uključujući pravougaoni, četvrtasti, ili sa zaobljenim ivicama. Oblik crepa utiče na izgled krova i može se prilagoditi arhitektonskim zahtevima.

  2. Veličina: Crepovi mogu varirati u veličini, od manjih, standardnih dimenzija do većih formata. Veličina crepa može uticati na brzinu postavljanja i estetski izgled krova.

  3. Debljina: Debljina glinenog crepa može varirati u zavisnosti od proizvođača i tipa crepa. Deblji crepovi obično pružaju bolju izolaciju i trajnost.

  4. Težina: Glineni crepovi su relativno teški materijal, što može uticati na statiku krova i zahtevati odgovarajuću konstrukciju.

  5. Spojevi: Crepovi se postavljaju jedan pored drugog i preklapaju se na određeni način kako bi se sprečilo prodiranje vode. Spojevi crepa mogu biti ravni, čvorasti ili drugačije oblikovani, u zavisnosti od dizajna crepa.

  6. Otvori za pričvršćivanje: Crepovi obično imaju rupe ili otvore duž ivica za pričvršćivanje na krovnu konstrukciju. Ovi spojevi omogućavaju crepovima da ostanu čvrsto pričvršćeni na krovu tokom vremena.

Ove konstrukcijske odlike čine glineni crep trajnim, funkcionalnim i estetski privlačnim materijalom za pokrivanje krovova.

Osnovni tipovi crepa

Glineni crep se proizvodi od visoko kvalitetne gline (kvalitetnije od gline koja se koristi za proizvodnju bloka). Glina za crep mora biti perfektno usitnjena i homegenizovana i bez organskih sastojaka i krećnjaka. Pečenje se vrši u tunelskim pećima na temperaturama od min 1200 °C.

Dobijena masa se u posebnim mašinama potiskuje u kontinualnu traku koja se zatim seče na približnu dimenziju crepa, a zatim presuje u kalupima, gde dobija konačni oblik. Presovani komadi crepa zatim, odlaze na sušenje apotom na pečenje u pećima.

Vučeni crep i sam termin se odnosi upravo na proces proizvodnje i označava crep koji nije dobijen smeštanjem gline u pojedinačne kalupe već gore opisanim procesom.

 

Biber crep

spada u najstarije modele crepa. Odlikuje se ravnim oblikom sa blagim lučnim zakrivljenjem na ivici. Biber crep je vrsta glinenog crepa koja se odlikuje specifičnim oblikom i dimenzijama. Naziv potiče od sličnosti sa zrncima bibera, jer su ovi crepovi mali i zaobljeni, poput zrna bibera. Biber crepovi su obično manjih dimenzija od standardnih crepova, što ih čini pogodnim za pokrivanje krovova sa složenijim oblicima ili nagibima. Biber crepovi su popularni zbog svoje estetske privlačnosti i tradicionalnog izgleda, te se često koriste za pokrivanje krovova starih i istorijskih građevina.

 

Falcovani crep

je vrsta glinenog crepa koja se karakteriše specifičnim oblikom ivica koji omogućava crepovima da se međusobno preklapaju prilikom postavljanja na krov. Ovaj oblik ivica, poznat kao “falca” ili “falc”, omogućava bolje zaptivanje i zaštitu od prodiranja vode, čineći falcovani crep posebno pogodnim za krovove sa većim nagibom.

Proces proizvodnje falcovanog crepa uključuje oblikovanje gline u specifične oblike sa izbočenim ivicama koje se nazivaju “falci”. Ovi falci omogućavaju crepovima da se preklapaju na krovu, stvarajući efikasan sistem za odvod vode. Falcovani crepovi su obično veći od standardnih crepova i imaju karakterističan izgled koji doprinosi estetici krova.

 

Vučeni falcovani crep 

Vučeni falcovani crep je vrsta glinenog crepa koja kombinuje tradicionalnu tehniku proizvodnje vučenja sa posebnim oblikom koji omogućava bolje prianjanje i zaštitu od vode. Ovaj tip crepa ima karakterističan oblik sa posebnim utorima i izbočinama duž ivica, što omogućava crepovima da se međusobno zaklapaju (falcuju) prilikom postavljanja na krovu. Ovaj oblik falcovanih crepova pruža bolju zaštitu od prodiranja vode i stvaranje nepropusnog sloja na krovu. Falcovani crepovi se često koriste za pokrivanje krovova na istorijskim i tradicionalnim građevinama, gde se ceni njihov tradicionalni izgled i funkcionalnost.

 

Preklopni crep

vrsta glinenog crepa koja se karakteriše specifičnim oblikom i načinom postavljanja na krovu. Ovaj crep ima oblik poput slova “S” ili “Z” sa izbočinama duž ivica koje omogućavaju da se crepovi međusobno preklapaju prilikom postavljanja na krovu. Ovakav oblik crepa pruža dodatnu zaštitu od prodiranja vode, čineći krov otpornijim na vremenske uslove.

Postavljanje preklopnog crepa zahteva posebnu tehniku kako bi se osiguralo pravilno preklapanje i formiranje nepropusnog sloja na krovu.

 

Kanalice (Ćeramida) 

nekada osnovni oblik crepa u našim krajevima. Sada se proizvodi ka element sličan žljebnjaku ili kao crep u obliku slova “S” u preseku. U poređanoj formi, deluje veoma rutično. Pojedini modeli crepa u sebi sadrže formu Ćeramide ali po kategorizaciji spadaju u preklopne crepove.

 

Fazonski elementi 

dodatni elementi za završetak krovne forme i dopunu konstrukcije površine pokrivene crepom; završni elementi, žljebnjaci, polutke i sl.

Tipovi crepa od gline određuju se prema sledećim elementima:

 

  1. Vrsta crepa: Može biti falcovani, falcovani vučeni, ravan, preklopni, ćeramida ili dopunski crep.

  2. Dimenzije: Pokrivna dužina i širina crepa u milimetrima, deklarisana od strane proizvođača.

  3. Klasa vodonepropustljivosti: Označena kao klasa 1 ili 2, u skladu sa standardom JUS EN 539-1: Crepovi od gline za preklopno polaganje – određivanje fizičkih karakteristika – Deo 1: ispitivanje vodonepropustljivosti.

  4. Otpornost prema mrazu: Označena kao Tip (B).

Crep biber

Biber crep - Wienerberger

Crep falcovani

Klasik Premium - Toza Marković

Crep ideal plus toza marković

Ideal plus - Nexe

Crep žljebnja

Žlebnjak

crep continental 9_Wienerberger

Continental 9 - Wienerberger

Balance Creaton crep

Balance - Creaton

Cezar - Nexe

kontinent mladost

Kontinent Pro - Mladost

Crep velikog formata

Razvoj tehnologije, omogućio je proizvodnju naprednijih modela crepa, pre svega u pogledu performansi ali i velikih formata. 

Povećane dimenzije omogućavaju veću brzinu ugradnj i drugačiji vizuelni doživljaj krova.

Uporedo, dodatno je unapređena geometrija crepa koja omogućava prednosti prilikom same ugradnje (klizno letvisanje) ili smanjene minimalnog nagiba krova (do 10ᵒ).

Proizvođači nastoje da pratetrendove u dizajnu objekata i zadovolje zahteve u pogledu oblika, dimenzija i dezena, mada je tradicionalni crep i dalje veoma tražen.

 

Engobirani crep

Engoba je vrsta gline (sa određenim aditivima i pigmentima) koji obezbeđuju dodatnu površinsku zaštitu crepa. Engoba dakle nije boja, već glina koja se nanosi na svež crep (pre pečenja) a koji se u naknadno, u pećima, potpuno spaja sa glinom crepa, formirajući na taj način film engobe koji je otporan na vremenske uticaje, sporije gubi svoja zaštitna svojstva, odbija vlagu i daje lep izgled crepu. S obzirom da se engoba može pigmentirati, proizvodi se u nekoliko boja, mada su najpopularnije crna, braon i crvena (ili bordo).

Dodatni oblik zaštite i vizuelnog unapređenja je glaziranje crepa, koji neki proizvođači primenjuju u premijum segmentu svog asortimana. Glazura pruža jedinstven vizuelni doživljaj krova, sprečava prljanje i pruža dodatnu zaštitu površine.

 

Proizvođači i cene crepa

Srbija ima proizvođače sa dugom tradicijom proizvodnje kvalitetnog crepa. Dominatna je proizvodnja u Vojvodini sa tri proizvođača: Toza Marković iz Kikinde, Polet (Nexe) iz Bečeja i Wienerberger (do nedavno Tondach) iz Kanjiže. Na jugu Srbije, jedini proizvođač je IGM Mladost iz Leskovca.

Na našem tržištu, prisutan je i crep iz uvoza: Creaton i Nexe Dilj (u sastavu Nexe holdinga), kao i proizvođači betonskog crepa, Terran i BMI (Bramac). Ostali uvozni crepovi imaju neznatan udeo na našem tržištu.

Cena crepa, slično blokovskoj robi, u direktnoj je vezi sa udaljenošću tržišta od mesta proizvodnje i cenom energenata (gasa). 

Proizvođači su proizvode podelili u dva segmenta: Standardni i Premium, pri čemu je Premium uglavnom crep velikok formata sa engobom.

Prikazane cene predstavljaju prosek na nivou Srbije a odstupanja mogu biti značajna u zavisnosti od lokacije:

Cene za April 2024

predložite temu

Ako postoji neka tema o kojoj bi voleli da saznate nešto više, predložite nam. Voleli bi da čujemo Vaša pitanja, dileme prilikom izbora materijala i nedoumice u vezi izvođenja.

Pokušaćemo da odgovorimo na pitanja i omogućimo kvalitetne i aktuelne informacije

podeli
Scroll to Top